Το χρέος και η καταραμένη δόση!...

Το φάντασμα της βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους ξανάρχισε να πλανάται στους διαδρόμους των Βρυξελλών - το φάντασμα αυτό γεννήθηκε κανά χρόνο πριν, όταν το κούρεμα από 26% ξεπέρασε το 50%, προκειμένου το χρέος να γίνει βιώσιμο το ... έτος 2020 (όταν όλες οι βραχυπρόθεσμες προβλέψεις είχανε πέσει έξω παταγωδώς)! Βέβαια, με όρους ύφεσης και μελετώντας τα πρόσφατα στοιχεία για το ΑΕΠ που έδωσε η Στατιστική Υπηρεσία στη δημοσιότητα, η εξέλιξη ήταν αναμενόμενη -κι ας μην την πρόβλεψε κανείς χρυσοπληρωμένος οικονομολόγος της κακιάς ώρας της τρόικας στο Μνημόνιο Ι - εκτός αν πιστέψουμε τις συνωμοσιολογικές θεωρίες. Η ύφεση από -2,8% στο Β τρίμηνο του 2010, εκτινάχθηκε στο -6,6% στο Γ τρίμηνο, για να φθάσει στο -9,0% στο Δ τρίμηνο του 2010 και να παραμείνει σε επίπεδα του 6-8% μέχρι σήμερα: -7,2% στο Γ τρίμηνο του 2012 σε σταθερές τιμές και -8,1% σε τρέχουσες (αρνητικός αποπληθωριστής ΑΕΠ).
Και αναφέρουμε την ύφεση σε τρέχουσες τιμές, γιατί αυτή είναι που επηρεάζει το λόγο δημόσιο χρέος προς ΑΕΠ (βιωσιμότητα χρέους), αλλά και το λόγο έλλειμμα/πλεόνασμα προς ΑΕΠ (δημοσιονομική προσαρμογή).
Η τρόικα, αφού με τα οικονομικά μέτρα που επέβαλε, προκάλεσε σημαντική συμπίεση στο ΑΕΠ της χώρας, τώρα κόπτεται για τη βιωσιμότητα του χρέους! Το οποίο, ίσως για πρώτη φορά, μειώθηκε μέσα σε ένα τρίμηνο, σύμφωνα με το υπ'αριθμ. 67 Δελτίο Δημοσίου Χρέους, και διαμορφώθηκε σε 303,508 δισ. ευρώ στις 30/9 από 303.527 δισ.ευρώ στις 30/6, με ελαφρώς αυξημένα μάλιστα (κατά 37 εκατ. ευρώ) ταμειακά διαθέσιμα. Με ΑΕΠ αντίστοιχης περιόδου ίσο με 197,088 δισ.ευρώ, το δημόσιο χρέος της κεντρικής Κυβέρνησης φθάνει αυτή τη στιγμή το 154% του ΑΕΠ (σε όρους Γεν.Κυβέρνησης αυτό είναι ελαφρώς μειωμένο). Εδώ, βέβαια, περιλαμβάνονται τα 25 δισ.ευρώ που δόθηκαν για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών κατά το προηγούμενο τρίμηνο (βλ. υπ'αριθμ. 66 Δελτίο Δημοσίου Χρέους), που σημαίνει ότι δημόσιο χρέος ίσο με 12,6% που βαραίνει τις πλάτες όλων των Ελλήνων, προέρχεται από χρήματα που έχουν δοθεί για τη στήριξη των κεφαλαιακών αναγκών των τραπεζών, οι οποίες, παρεμπιπτόντως, συνεχίζουν να δανείζονται με επιτόκιο 1% από την ΕΚΤ και να δανείζουν το ελληνικό κράτος με 4,5% μέσω των εκδόσεων εντόκων γραμματίων αφενός, αφετέρου τους πολίτες με 10-20% μέσω των επιτοκίων που επιβάλλουν στα καθυστερημένα καταναλωτικά δάνεια και πιστωτικές κάρτες...
Μάλιστα, από την πολυαναμενόμενη και καταραμένη συνάμα δόση των 44 δισ. ευρώ, που αναμένεται να έρθει σε κανά δυο εβδομάδες, ακόμα 25 δισ. ευρώ θα πάνε για τις ανάγκες των Τραπεζών (σύνολο 50 δισ. ευρώ ή 25% του ΑΕΠ). Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία εν όψει της συζήτησης για νομοθέτηση μέτρων ελάφρυνσης των δανειοληπτών, όπου ακούγονται κάτι ιδέες, οι οποίες δεν προκαλούν, βέβαια, ελάφρυνση, αλλά ισόβια δέσμευση των πολιτών έναντι των Τραπεζών, αφού θα πληρώνουν εσαεί μόνο τόκους, ενώ το κεφάλαιο που τους παράγει θα παραμένει ανεξόφλητο. Το ωραίο είναι ότι έτσι οι Τράπεζες απαλλάσσονται και από την πληρωμή των χαρατσιών στην ακίνητη περιουσία, αφού αυτά τα πληρώνει ο χαρούμενος ιδιοκτήτης (ο οποίος πληρώνει τώρα και χαράτσι και δόση δανείου). Έχουμε γράψει και παλαιότερα ότι αν δεν μειωθούν δραστικά τα επιτόκια των ήδη χορηγηθέντων δανείων με αναδρομική ισχύ μάλιστα καταρχάς και στη συνέχεια κατά περίπτωση και τα κεφάλαια που έχουν χορηγηθεί σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις (π.χ. κατά 25%, όσο είναι και η συμμετοχή του ποσού που θα έχει δοθεί για τη στήριξη των τραπεζών), το πρόβλημα δεν πρόκειται να λυθεί.
Τελικά, τόσος ντόρος έγινε για την καταραμένη δόση, αλλά τελικά η χρεωκοπία ήταν τόσο πιθανή, όσο η εκπλήρωση της προφητείας των Μάγια για τις 21/12... Άραγε, τη χρειαζόμαστε στ' αλήθεια αυτή τη δόση; Μια καλή ιδέα που ακούστηκε από τους καλούς δανειστές μας είναι η επαναγορά σε χαμηλές τιμές εντός τμήματος του δημόσιου χρέους από τη δευτερογενή αγορά. Αυτό, σε συνδυασμό με την περίφημη απαλλαγή του δημόσιου χρέους από τις κεφαλαιακές ανάγκες των Τραπεζών (που υποτίθεται ότι θα ίσχυε για την περίπτωση της Ισπανίας μόνο), καθώς και με το κούρεμα των δανείων του επίσημου τομέα (ευρωπαϊκά κράτη και τράπεζες και ΕΚΤ) σε όρους παραίτησης κερδών ή και μείωσης των επιτοκίων, θα μπορούσε να κάνει το ελληνικό χρέος βιώσιμο. Υπό τον όρο ότι η ελληνική κοινωνία θα αντέξει τον φετινό χειμώνα και υπό την προϋπόθεση καταπολέμησης της ανεργίας, που είναι αυτή τη στιγμή μακράν το σημαντικότερο πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας.

Ε, ρε ...Τσίπρας που σας χρειάζεται!...

Με άγριες διαθέσεις έρχεται καλοκαιριάτικα η τρόικα, και όχι για διακοπές - όπως θα ήλπιζαν πολλοί φρέσκοι Υπουργοί - για να ζητήσει το λόγο των καθυστερήσεων στην εφαρμογή των μέτρων του Μνημονίου 2, αφού φαίνεται τους ήταν αδιάφορο το γεγονός της διπλής προεκλογικής περιόδου, που διανύσαμε. Εν τω μεταξύ, οι τροϊκανοί αδιαφορούν πλέον από τις επιπτώσεις της συνεχιζόμενης αβεβαιότητας και των αντικρουόμενων δηλώσεων αξιωματούχων σχετικά με την παραμονή υπερχρεωμένων χωρών στην Ευρωζώνη. Με αποτέλεσμα, η μεν Ισπανία να έχει δυσθεώρητα επιτόκια / σπρεντ (υψηλότερα της Ιρλανδίας πλέον), η Ιταλία να ακολουθεί κατά πόδας και οι δήμοι ή περιφέρειες των δύο χωρών να βρίσκονται υπό κατάρρευση.
Και ενώ η ευρωζώνη αρχίζει στ' αλήθεια να καταρρέει, βρίθει ο ευρωπαϊκός Τύπος αρνητικών δημοσιευμάτων για την Ελλάδα, λες και σε μας οφείλονται όλα τα κακά του κόσμου, επειδή τάχαμου δεν υλοποιήσαμε ούτε το 1/3 των μέτρων του Μνημονίου 2, λες και αν τα κάναμε την άλλη μέρα θα βγαίναμε στις αγορές και η ανάπτυξη θα χτύπαγε κατακούτελα τους επιχειρηματίες που παραπαίουν οικονομικά. Μετά είναι, σου λέει, και η αστοχία στα έσοδα του Κρατικού Προϋπολογισμού κατά 1,5 δισ. ευρώ στο εξάμηνο, λες και δεν θα έρθει το τσουνάμι οσονούπω των εκκαθαριστικών της Εφορίας, που μόνο οι επιπλέον φόροι σε λιγότερες από τις μισές δηλώσεις είναι στα 3,1 δισ. ευρώ, έναντι λιγότερο από 1 δισ. πέρσι σε αντίστοιχο αριθμό εκκαθαρισμένων δηλώσεων. 
Το σημαντικό όμως είναι, που παραγνωρίζεται από τους πιστωτές μας, ότι στο εξάμηνο του 2012 το πρωτογενές έλλειμμα της Γεν.Κυβέρνησης αναμένεται να κυμανθεί περί το 1-1,5 δισ. ευρώ, το οποίο αποτελεί εξαιρετική επίδοση (0,5% του ΑΕΠ) εν μέσω άνευ προηγουμένου ύφεσης. Και σαν να μην φτάνει αυτό, οι απειλές και οι εκβιασμοί για τη μη καταβολή των επόμενων δόσεων, δίνουν και παίρνουν. Ξεχνούν, ως φαίνεται το καρδιοχτύπι τους της 17ης Ιούνη, με τον ΣΥΡΙΖΑ να περνά μια ανάσα από τη διακυβέρνηση της χώρας. Αποδεικνύοντας οι τροϊκανοί ότι το μόνο που τους νοιάζει είναι οι αποκρατικοποιήσεις στην Ελλάδα (δηλ. το ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας), δεν κάνουν τίποτε άλλο από το να ροκανίζουν ολόκληρο το οικοδόμημα της Ευρωζώνης. Και ίσως χρειάζονται από τη χώρα μας πιο επιθετικές πρωτοβουλίες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, για αθέτηση των υποχρεώσεων των πιστωτριών χωρών, ή ακόμα καλύτερα, για αθέμιτο ανταγωνισμό στην Ευρωζώνη, γιατί άλλο να δανείζεσαι με 1%, όπως η Γερμανία, και άλλο με 7,5%. Γιατί αυτή τη φορά η χώρα μας δεν είναι μόνη: είναι μαζί με την Πορτογαλία, την Ιρλανδία, την Κύπρο, την Ιταλία και την Ισπανία...

Δημοσιονομικές εξελίξεις εν όψει νέων εκλογών...

Δημοσιεύθηκε σήμερα το υπ' αριθμ. 65 Δελτίο Δημοσίου Χρέους, σύμφωνα με το οποίο το Χρέος της Κεντρικής Κυβέρνησης ανέρχεται σε 280,3 δισ.ευρώ (στις 31/3/2012) από 368 δισ.ευρώ στο τέλος του 2011, δηλ. μείωση κατά 24%. Σε όρους ποσοστού του ΑΕΠ αυτό ανέρχεται πια στο 130% του ΑΕΠ περίπου, χωρίς όμως να υπολογίζουμε μικρές αποκλίσεις (συνήθως προς το ευνοϊκότερο) οι οποίες αφορούν στο Χρέος της Γενικής Κυβέρνησης, και το οποίο υπολογίζεται κατά ESA 95. Όπως παρατηρούμε, η μείωση λόγω του PSI δεν ήταν τελικά 107 δισ. ευρώ, αφού αυτό μεταβλήθηκε κατά 88 δισ.ευρώ, που σημαίνει ότι παρατηρείται μια διαφορά της τάξεως των 20 δισ. ευρώ, η οποία κατά ένα μικρό μόνο μέρος εξηγείται από την τρέχουσα δυναμική των ελλειμμάτων. 

Σε κάθε περίπτωση, το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ επανήλθε στα επίπεδα του 2009, ενώ σύμφωνα και με το επίσης άρτι δημοσιευθέν Δελτίο Εκτέλεσης του Προϋπολογισμού για το πρώτο τετράμηνο του έτους, το πρωτογενές έλλειμμα είναι μόλις 1,7 δισ.ευρώ, το οποίο ισοζύγιο σε όρους Γεν.Κυβέρνησης ενδεχομένως να είναι ελαφρώς πλεονασματικό. 

Αντανακλούν, άραγε, αυτά τα στοιχεία τις εκτιμήσεις για κατάρρευση της αγοράς λόγω εκλογών, ή μήπως πρόκειται για υπερβολικές εκτιμήσεις, οι οποίες τροφοδοτούν το θανατηφόρο σπιράλ της ύφεσης και της γενικής απραγίας, εν αναμονή της ανάδειξης νέας Κυβέρνησης; Αρκούνε, άραγε, 2 μήνες προεκλογικής περιόδου για να ανατρέψουν το θετικό ξεκίνημα - θετικό, στη σκιά της εσωτερικής στάσης πληρωμών του Δημοσίου, προφανώς, αλλά και της λεγόμενης ανθρωπιστικής κρίσης, να δεχτούμε επίσης - ή μήπως ο ενθουσιασμός που θα προκύψει μετά από την υπερβολική αβεβαιότητα, εφόσον αυτή τη φορά προκύψει νέα Κυβέρνηση, δώσει μια νέα πνοή στην ψυχολογία της αγοράς; 

Αυτά είναι, θαρρώ, περισσότερο ενδιαφέροντα ερωτήματα συγκριτικά με το τετριμμένο Μνημόνιο - Αντιμνημόνιο και Ευρώ, Δραχμή ή Ευρωδραχμή. Αλλά τα πιο καθοριστικά ερωτήματα για τις πολιτικές δυνάμεις του τόπου είναι τα εξής: 

1. Η νέα Κυβέρνηση θα μπορέσει να δώσει ισχυρό χτύπημα κατά της φοροδιαφυγής, για να επιτρέψει και τη διόρθωση/άρση των αδικιών του Μνημονίου; 

2. Η νέα Κυβέρνηση θα μπορέσει να εμπνεύσει κάθε λογής δημιουργικές δυνάμεις να εργαστούν με ελπίδα, όραμα, αισιοδοξία, ιδίως δε εκεί όπου αναδεικνύονται τα συγκριτικά μας πλεονεκτήματα και άρα δρούμε εκτός ανταγωνισμού; (π.χ. ιχθυοκαλλιέργειες, κτηνοτροφικά προϊόντα, ελαιόλαδο, τουριστικές υπηρεσίες, πράσινη ενέργεια κ.λπ).