The party is over (?)

Ποιος δεν θυμάται αλήθεια το γαλάζιο εκλογικό σύνθημα "Πάρτυ, πάρτυ, στις 7 του Μάρτη" του 2004, και στη συνέχεια το "The party is over" των ευρωπαίων μετά τις (πρόωρες) εκλογές του 2009; Ε, κάτι αντίστοιχο σύμβαίνει και φέτος τον (ιδιαίτερα ζεστό) Ιούνη του 2012, μετά και τις επαναληπτικές εκλογές και το σχηματισμό γαλάζιας τρικομματικής κυβέρνησης: Καλή η προεκλογική ανάπαυλα και το προεκλογικό πάρτυ, όπου άλλοι ξεσπάθωσαν, άλλοι ονειρεύτηκαν επιστροφή στις σπατάλες και τα δανεικά, άλλοι βουνά από πιλάφι, άλλοι διαγραφή χρεών και άλλοι άλλα πολλά, από αυτά που λέγονται και ακούγονται κατά κόρον προεκλογικά. Τώρα πια έχουμε νέα Κυβέρνηση και μπορούμε απερίσπαστοι να (ξανα)πέσουμε με τα μούτρα στη δουλειά, αναλογιζόμενοι τα ... μπάνια του λαού, με την ελπίδα ότι επιστρέφοντας τον Σεπτέμβρη, ούτε το χαράτσι θα φιγουράρει στους λογαριασμούς της ΔΕΗ, ούτε το πετρέλαιο θέρμανσης θα εξισωθεί πλήρως με αυτό της κίνησης, ούτε νέα μέτρα θα επιβληθούν και ότι το έλλειμμα αν ξαναμετρηθεί μπορεί να πέσει από μόνο του κατά τις!

Κι αυτό, για παράδειγμα, θα μπορούσε να γίνει εάν η νέα Κυβέρνηση κατάφερνε να πιάσει τους φετινούς δημοσιονομικούς στόχους με τις εισπράξεις από τα φετινά εκκαθαριστικά σημειώματα της Εφορίας, που αναμένεται να φέρουν 5πλάσια έσοδα από τα περσινά, εφόσον αυτά μπορέσουν να εισπραχθούν. Γιατί, ας μην ξεχνάμε, και το χαράτσι επιβλήθηκε γιατί κάποια άλλα πράγματα δεν έγιναν στον καιρό τους. Όλα αυτά, σε συνδυασμό με μια αποψινή νίκη της Εθνικής, με το ρίξιμο 6 δισ. ευρώ στην αγορά για υποχρεώσεις του Κράτους σε ιδιώτες και με ανάκαμψη των κρατήσεων στον τουριστικό τομέα, ίσως θα αρκούσαν για να δώσουν μια ώθηση στην ελληνική ψυχολογία και οικονομία, τη στιγμή που τα φώτα της αρνητικής δημοσιότητας αρχίζουν να πέφτούν σε μεγαλύτερους γείτονες και εταίρους μας. Και ταυτόχρονα θεωρούμε ότι πρώτη προτεραιότητα στην Κυβέρνηση θα πρέπει να δοθεί στην καταπολέμηση της ανεργίας, όπου φαίνεται ότι μια κάποια λύση ανάγκης είναι και τα προγράμματα Κοινωφελούς Χαρακτήρα (ΚΟΧ). Αυτά θα μπορούσαν να επεκταθούν και να συμπεριλάβουν τομείς όπως οι εκτεταμένες αναδασώσεις και οι εργασίες αποκατάστασης και καθαρισμού των δασών και δασικών εκτάσεων - έργα που συνδυάζουν τη στήριξη της υπαίθρου και ιδίως των ορεινών πληθυσμών, την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, αλλά και τη δημιουργία φυσικών ενεργειακών αποθεμάτων για τις επόμενες γενιές, σε περίπτωση που η χώρα μας αντιμετωπίσει ανάλογης έντασης οικονομική κρίση.

Το κίνημα της... μαγκούρας!

Επιστρέφοντας από το δροσερό και πανέμορφο Μέτσοβο, στο οποίο κανείς πηγαίνει από τη Θεσσαλονίκη μόλις σε 2 ώρες, μέσω Εγνατίας, που κατασκευάσθηκε μεταξύ άλλων στα 38 χρόνια της καταστροφικής διακυβέρνησης του δικομματισμού, με τη συγχρηματοδότηση των αντιπάλων μας στην Ευρώπη, έχω να σας μεταφέρω την αφθονία μαγκούρας και γκλίτσας (και κοντοσουβλίου) στα μαγαζάκια του πλούσιου από κάθε άποψη χωριού. Όχι, δυστυχώς δεν πήρε το μάτι μου κάποιον τέως αρχηγό να απολαμβάνει τα φρεσκοψημένα εδέσματα σε κάποιο απόμερο τραπεζάκι, με τραγιάσκα και μπλουτζήν και γυαλί ηλίου και πουκάμισο ριχτό, για ευνόητους λόγους. Γιατί, εδώ που τα λέμε, δεν ξέρεις και πώς θα αντιδράσουν αυτοί οι απίθανοι χωριάτες, που παίρνουν όλες τις υποσχέσεις και τα μεγάλα λόγια τοις μετρητοίς - και εκτός αυτού φέρουν μαζί τους μαγκούρα κρανιάς ή οξυάς, χρήσιμη για βόλτα, αποκούμπι στο παγκάκι, αλλά και για καμιά ψιλή σε επίδοξους κλέφτες και ψεύτες.

Ποιος δεν θυμάται εξάλλου το περίφημο (κινηματογραφικό) προεκλογικό σύνθημα "Η μαγκούρα στη Βουλή" - που σαφώς δεν εννοούσε τους συνταξιούχους, αφού τότε κανείς δεν φαντάζονταν ότι θα έρθει η εποχή των άγριων περικοπών στις συντάξεις. Αλλά εννοούσε ότι ο απλός λαός δεν αστειεύεται και ότι θα πιάσει τις μαγκούρες εάν διαπιστώσει ότι ξεγελάσθηκε και προδόθηκε από αυτούς που του έταξαν ένα σωρό πράγματα προεκλογικά και μετεκλογικά όχι μόνο δεν έκαναν τίποτε, αλλά έπραξαν και χειρότερα. Τόσο η συνέχιση της άγριας λιτότητας, όσο και η κάθετη ρήξη με τον υπόλοιπο κόσμο στον πλανήτη Γη, πλην εξαιρέσεων, πιθανότατα θα οδηγήσουν στον Κίνημα τον Απελπισμένων (μετεξέλιξη εκείνου των Αγανακτισμένων) που θα έχει ως σύμβολο τη... μαγκούρα!

Δημοσιονομικές εξελίξεις εν όψει νέων εκλογών...

Δημοσιεύθηκε σήμερα το υπ' αριθμ. 65 Δελτίο Δημοσίου Χρέους, σύμφωνα με το οποίο το Χρέος της Κεντρικής Κυβέρνησης ανέρχεται σε 280,3 δισ.ευρώ (στις 31/3/2012) από 368 δισ.ευρώ στο τέλος του 2011, δηλ. μείωση κατά 24%. Σε όρους ποσοστού του ΑΕΠ αυτό ανέρχεται πια στο 130% του ΑΕΠ περίπου, χωρίς όμως να υπολογίζουμε μικρές αποκλίσεις (συνήθως προς το ευνοϊκότερο) οι οποίες αφορούν στο Χρέος της Γενικής Κυβέρνησης, και το οποίο υπολογίζεται κατά ESA 95. Όπως παρατηρούμε, η μείωση λόγω του PSI δεν ήταν τελικά 107 δισ. ευρώ, αφού αυτό μεταβλήθηκε κατά 88 δισ.ευρώ, που σημαίνει ότι παρατηρείται μια διαφορά της τάξεως των 20 δισ. ευρώ, η οποία κατά ένα μικρό μόνο μέρος εξηγείται από την τρέχουσα δυναμική των ελλειμμάτων. 

Σε κάθε περίπτωση, το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ επανήλθε στα επίπεδα του 2009, ενώ σύμφωνα και με το επίσης άρτι δημοσιευθέν Δελτίο Εκτέλεσης του Προϋπολογισμού για το πρώτο τετράμηνο του έτους, το πρωτογενές έλλειμμα είναι μόλις 1,7 δισ.ευρώ, το οποίο ισοζύγιο σε όρους Γεν.Κυβέρνησης ενδεχομένως να είναι ελαφρώς πλεονασματικό. 

Αντανακλούν, άραγε, αυτά τα στοιχεία τις εκτιμήσεις για κατάρρευση της αγοράς λόγω εκλογών, ή μήπως πρόκειται για υπερβολικές εκτιμήσεις, οι οποίες τροφοδοτούν το θανατηφόρο σπιράλ της ύφεσης και της γενικής απραγίας, εν αναμονή της ανάδειξης νέας Κυβέρνησης; Αρκούνε, άραγε, 2 μήνες προεκλογικής περιόδου για να ανατρέψουν το θετικό ξεκίνημα - θετικό, στη σκιά της εσωτερικής στάσης πληρωμών του Δημοσίου, προφανώς, αλλά και της λεγόμενης ανθρωπιστικής κρίσης, να δεχτούμε επίσης - ή μήπως ο ενθουσιασμός που θα προκύψει μετά από την υπερβολική αβεβαιότητα, εφόσον αυτή τη φορά προκύψει νέα Κυβέρνηση, δώσει μια νέα πνοή στην ψυχολογία της αγοράς; 

Αυτά είναι, θαρρώ, περισσότερο ενδιαφέροντα ερωτήματα συγκριτικά με το τετριμμένο Μνημόνιο - Αντιμνημόνιο και Ευρώ, Δραχμή ή Ευρωδραχμή. Αλλά τα πιο καθοριστικά ερωτήματα για τις πολιτικές δυνάμεις του τόπου είναι τα εξής: 

1. Η νέα Κυβέρνηση θα μπορέσει να δώσει ισχυρό χτύπημα κατά της φοροδιαφυγής, για να επιτρέψει και τη διόρθωση/άρση των αδικιών του Μνημονίου; 

2. Η νέα Κυβέρνηση θα μπορέσει να εμπνεύσει κάθε λογής δημιουργικές δυνάμεις να εργαστούν με ελπίδα, όραμα, αισιοδοξία, ιδίως δε εκεί όπου αναδεικνύονται τα συγκριτικά μας πλεονεκτήματα και άρα δρούμε εκτός ανταγωνισμού; (π.χ. ιχθυοκαλλιέργειες, κτηνοτροφικά προϊόντα, ελαιόλαδο, τουριστικές υπηρεσίες, πράσινη ενέργεια κ.λπ).

Μετεκλογικά (και προεκλογικά) ντιμπέιτς!

Όπως φάνηκε τελικά, τα debates των πολιτικών αρχηγών μάς ήρθανε διά της πλαγίας οδού μέσα από τα Πρακτικά των Συσκέψεων υπό τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Και μάλιστα έγιναν με όλους τους πιθανούς συνδυασμούς: στην αρχή οι τρεις τους, μετά κατά μόνας, ύστερα οι 4, οι 5 και στο τέλος όλοι, πλην του ακατανόμαστου.
Θες η απουσία της κάμερας, θες ο σεβασμός προς τον ΠτΔ, θες η απουσία των προσχηματικών δημοσιογραφικών κανόνων των κανονικών debates, είδαμε από τοποθετήσεις, μέχρι κανονικό, ζωηρό διάλογο, και μάλιστα για ζητήματα που θα έπρεπε να έχουν συζητηθεί ήδη προεκλογικά (π.χ. ο χειρισμός του ομολόγου του κερδοσκοπικού hedge fund, η έκθεση στον ξένο δανεισμό, τα όρια της αναδιαπραγμάτευσης, οι πιθανές συνέπειες από τη μονομερή καταγγελία της σύμβασης κ.λπ).
Γι' αυτό προτείνω στους αναγνώστες μας, όταν τα αίματα θα ανάψουν λίγο πριν από τις ερχόμενες εκλογές, όταν θα αρχίσουν και πάλι τα προεκλογικά λογύδρια, οι υποσχέσεις, οι ανοιχτές συγκεντρώσεις, τα διλήμματα και τα συνθήματα χωρίς επιχειρήματα, να ανοίξουν στην τύχη ένα από τα αρχεία με τα Πρακτικά των πρόσφατων Συσκέψεων. Αν και πιστεύω ότι αυτή τη φορά θα αξιωθούμε να καμαρώσουμε μια επική μάχη "μνημονιακών" και αντι-μνημονιακών ενώπιον δημοσιογράφων..!

Ίνα μη μιανθώσι....

Συμβούλιον έλαβον οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι για το πώς θα αποτελειώσουν με τα καμώματά τους την οικονομία και το πρόβλημά τους ήταν να μην τους μαγαρίσει ο Οξαποδώς - αδιάφορο αν τον εμπιστεύτηκαν εκόντες-ακόντες (όπως και τους άλλους, τους καλούς, εδώ που τα λέμε) 440 χιλιάδες συνάνθρωποί μας.
Κατά τ' άλλα ξεχείλισε η υποκρισία ενώπιον του ΠτΔ, ο οποίος είχε τον ατυχή ρόλο του Πόντιου Πιλάτου. Όταν ξεσπάνε εντελώς προσχηματικοί καβγάδες για τη νομιμοποίηση του σημειώματος Παπαδήμου (και όχι για το περιεχόμενό του) και για την αυθεντικότητα των προτάσεων Καμμένου, σε συνδυασμό με την προσπάθεια να αποποιηθούν άπαντες την ευθύνη για τις νέες εκλογές (τα έξοδα των οποίων θα πληρώσουν και πάλι τα κορόιδα, οι έλληνες φορολογούμενοι), τότε είναι φανερό πως όλα πια εξαρτώνται από τις διαθέσεις και την υπομονή των εταίρων μας (και πιστωτών μας), αφού και να θέλαμε να πάρουμε την κατάσταση στα χέρια μας, είναι φανερό ότι δεν θα υπήρχε η παραμικρή περίπτωση συνεννόησης.
Αλλά ας είναι - μήπως πόση καταστροφή μπορεί να φέρει μια ακόμη εκλογική αναμέτρηση, όπως μας εγγυώνται από τον ΣΥΡΙΖΑ; Όπου τώρα καλοβλέπουν την προοπτική του μπόνους των 50 εδρών, το οποίο όμως μέχρι τώρα (για τους άλλους) ήταν εξόχως κατακριτέο...
Θα πρέπει, όμως, να ξέρουν οι λεβέντες μας ότι μια του κλέφτη, δυο του κλέφτη, τρίτη δεν έχει, όσο αντι-δημοκρατικό κι αν ακούγεται αυτό. Την επόμενη φορά θα πρέπει να τους μαντρώσει ο ΠτΔ μέχρι να βρούνε λύση, και μάλιστα όλους, χωρίς εξαιρέσεις, όπως κι αν αυτοαποκαλούνται ή αποκαλούνται μεταξύ τους. Μήπως έτσι δεν γίνεται και στις Συνόδους Κορυφής της ΕΕ, ιδίως όταν απασχολούνται με τη χώρα μας; Αν πάλι δεν επιθυμεί κανείς να κυβερνήσει στ' αλήθεια (λογικό σε κατάσταση ημι-χρεωκοπίας), ας το πει ξεκάθαρα, όπως το ΚΚΕ, ή ας μη λάβει μέρος καθόλου στις εκλογές.

Ένα υπέροχο (εκλογικό) αποτέλεσμα...!

Mόνο ανώτερη δύναμη με υψηλή αίσθηση του χιούμορ θα μπορούσε να συμβάλει για τη διαμόρφωση του εκλογικού αποτελέσματος της μάλλον ιστορικής (θα φανεί στο μέλλον) 6ης Μαϊου. Έτσι, ο κυρίαρχος λαός μάλλον ευεργέτησε τα λεγόμενα "μνημονιακά" κόμματα, αφού τους έδωσε τέλειο άλλοθι για να αποφύγουν τη συγκρότηση μιας νέας (μνημονιακής) κυβέρνησης με ισχνή πλειοψηφία, στερώντας και την ευκαιρία σε όλα τα υπόλοιπα κόμματα να στήσουν ένα πραγματικό πάρτυ στην πλάτη τους. Έπειτα, έφερε πανηγυρικά στη Βουλή τη Χρυσή Αυγή, με σταθερά μάλιστα ποσοστά πανελλαδικά, η οποία πρακτικά στερεί 21 έδρες από το σύνολο, αφού όλοι οι υπόλοιποι την αποφεύγουν όπως ο διάολος το λιβάνι. Έτσι, το Κοινοβούλιο απέκτησε ακόμα ένα ανάδελφο κόμμα μετά το ΚΚΕ, αφού όπως ορθά γράφτηκε, τους μεν δεν τους θέλει κανείς, οι δε δεν συνεργάζονται με κανέναν, και οι οποίοι στερούν 47 έδρες στο σύνολο. Στον αντίποδα, οι ψηφοφόροι επιβράβευσαν με ένα ανάλογο (αν και μικρότερο) ποσοστό τη ΔΗ.ΜΑΡ. που περιέργως την θέλουν όλοι και μιλάει (καταρχάς) με όλους και φαίνεται ότι στον πρόεδρό της θέλουν να φορτώσουν την πρωθυπουργία, κι ας ήρθε το κόμμα αυτό τελευταίο στη σειρά κατάταξης! Και έμειναν οι δύο προεκλογικοί συνομιλητές, το αταίριαστο ζευγάρι που ενώνει το αντιμνημονιακό μένος, οι εκ των νικητών των εκλογών που εκπροσωπούν το 1/3 του εκλογικού σώματος. Οι οποίοι, βέβαια, μετεκλογικά διαπίστωσαν ότι τους χωρίζουν πολύ περισσότερα. Όπως και να'χει, στα δύο αυτά κόμματα και ιδίως στον ΣΥΡΙΖΑ δόθηκε ένα ανέλπιστο δώρο, το οποίο συνδυάζει την εκρηκτική άνοδο των ποσοστών του, με την αδυναμία εκπλήρωσης του ονείρου για την αριστερή διακυβέρνηση, ακόμα κι αν έπρεπε να κατέβουν στη Βουλή 500.000 άνθρωποι.
Με το αποτέλεσμα αυτό ο κυρίαρχος λαός έδωσε λόγο, ρόλο και ευθύνη σε όλα ανεξαιρέτως τα κόμματα της Βουλής, ενώ έδωσε βάσιμες ελπίδες για το μέλλον (ή και έδειξε την οδό της συνεργασίας) σε 4 ακόμα σχηματισμούς εκτός Βουλής. Το σημαντικότερο, όμως, έδειξε ότι η κάθε ψήφος έχει ξεχωριστή δύναμη, αφού είναι σίγουρο ότι έθεσε και πολλούς ψηφοφόρους της Κυριακής προ των ευθυνών τους, με βάση και τις τρέχουσες μετεκλογικές εξελίξεις. Και ένα ακόμα αξιόλογο και πρωτόγνωρο στοιχείο ήταν ότι τα κόμματα εκτός Βουλής συγκέντρωσαν ποσοστό μεγαλύτερο από το πρώτο κόμμα, ενώ σε συνδυασμό με την πολύ μεγάλη αποχή φαίνεται ότι εκείνοι που εκπροσωπούνται στη Βουλή αποτελούν μόλις το 45% του εκλογικού σώματος...
Εάν τελικά οδηγηθούμε σε νέες εκλογές, ας σκεφτούμε ακόμα ένα ενδεχόμενο, που μετά βεβαιότητας θα... αποτελειώσει τους εταίρους και πιστωτές μας: Κάθε ένα κόμμα από τα 32 να πάρει ελαφρώς κάτω από το όριο του 3% και μόνο ένα από αυτά (ένα στην τύχη, ας πούμε) να πάρει ελαφρώς πάνω από 3% και κατά συνέπεια το σύνολο των εδρών! Όσον αφορά το μπόνους των 50 εδρών είναι προφανές ότι αυτή η ρύθμιση θα πρέπει να τροποποιηθεί και σε κάθε περίπτωση να εξανεμίζεται ανάλογα με το ποσοστό του πρώτου κόμματος και τη διαφορά από το δεύτερο (π.χ. να εξαλείφεται όταν το πρώτο κόμμα έχει ποσοστό <20%, αλλά να δίδεται ένα μπόνους π.χ. 20 εδρών όταν το ποσοστό είναι >40%).
Τέλος, για την περίπτωση που αποκτήσουμε Οικουμενική Κυβέρνηση Ειδικού Σκοπού (και Ειδικών Ικανοτήτων), εκτός της απλής αναλογικής που λογικά θα ζητηθεί, έχω μερικές ακόμα σχετικές προτάσεις: Να μειωθεί άμεσα ο αριθμός των βουλευτών σε 200, να καθιερωθεί ότι σε κάθε επαναληπτική εκλογική αναμέτρηση ή σε περίπτωση πρόωρων εκλογών η κρατική επιχορήγηση των κομμάτων θα περικόπτεται κατά 50% και να καθιερωθεί ως υποχρεωτική (με λογικές συνέπειες) η συμμετοχή των ψηφοφόρων, για να μην πηγαίνουν τα ολοένα και πιο λιγοστά χρήματα των ελλήνων φορολογούμενων πέρα για πέρα χαμένα...

Ψαλιδίζοντας τα... χρέη των ιδιωτών!

Πολύς λόγος έγινε τελευταία για την πιθανότητα και δυνατότητα κουρέματος των δανείων των νοικοκυριών και επιχειρήσεων (στεγαστικά, καταναλωτικά, επιχειρηματικά). Αρχικά ο νυν Υπ.Οικ. αρνήθηκε σχεδόν μετά βδελυγμίας τη δυνατότητα κρατικής παρέμβασης στο ζήτημα αυτό, αφού όπως ξέρουν και οι πέτρες, με τις ρυθμίσεις του νόμου Κατσέλη (και ίσως σύντομα και της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου του Κουτρουμάνη) οι ιδιώτες μπορούν να πάρουν την οδό της δικαιοσύνης. Κι αν ρωτάτε, γιατί το Κράτος αποτάσσεται τη νομοθετική παρέμβαση στα δάνεια των ιδιωτών, ενώ με νομοθετικές παρεμβάσεις κρατά ζωντανό το τραπεζικό σύστημα, πότε με τα πακέτα των 28 δισ., πότε με το φθηνό χρήμα μέσω ΕΚΤ και πότε με την ανακεφαλαιοποίηση του PSI, η απάντηση είναι γνωστή: καμία σύγχρονη δυτική κοινωνία δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς ισχυρό τραπεζικό σύστημα.
Ακολούθησε μετά το ΚΚΕ που κατέθεσε συγκεκριμένο σχέδιο νόμου για διαγραφή των τόκων και του 50% της οφειλής στα υπερχρεωμένα νοικοκυριά. Και ευθύς, το τρισκατάρατο ΔΝΤ είπε κάτι παρόμοιο: "κουρέψτε τα δάνεια των ιδιωτών για να έρθει η ανάπτυξη", κατά το παράδειγμα των ΗΠΑ και της Ισλανδίας. Και ευτυχώς που το ΚΚΕ τους πρόλαβε, γιατί διαφορετικά αποκλείεται να προσχωρούσε σε θέση του ΔΝΤ!
Ανάμεσα σε όλα αυτά, αναμένεται σήμερα η επίσημη και πολυαναμενόμενη προκήρυξη των εκλογών. Ενδιαφέρον θα είχαν αλήθεια οι θέσεις των κομμάτων στο παραπάνω ζήτημα, που θα έπρεπε να ενδιαφέρει πολύ περισσότερους ψηφοφόρους απ' ό,τι το Μνημόνιο και τα χρέη / ελλείμματα του Δημοσίου. Λες και το Δημόσιο είναι κάτι ξένο και όχι το άθροισμα εκείνων που πληρώνουν σε αυτό (σχεδόν όλοι) και εισπράττουν από αυτό (κάπως λιγότεροι).
Και είδαμε παραπάνω τις θέσεις του ΠΑΣΟΚ διά του τέως και νυν Υπ.Οικ., και του ΚΚΕ. Ίσως να είναι κάπως ακραίες οι δύο θέσεις, αφού με τη μία απειλείται η κατάρρευση ακόμα περισσότερων νοικοκυριών και επιχειρήσεων, και από την άλλη των οπωσδήποτε απαραίτητων πιστωτικών ιδρυμάτων.
Να λοιπόν μια ενδιάμεση και πιο ρεατιστική πρόταση, που εύχομαι κάποιος υποψήφιος συνδυασμός να την υιοθετήσει ή και να την βελτιώσει: Σε πρώτη φάση, με νόμο, διάταγμα, πράξη νομοθετικού περιεχομένου ή ό,τι άλλο, να εφαρμοστεί ένα πρώτο "κούρεμα" στα χρέη όλων των ιδιωτών που αντιστοιχούν σε τόκους και πανωτόκια που έχουν προκύψει από τη διαφορά μεταξύ του νόμιμου επιτοκίου (όπως έχει προσδιοριστεί στην απόφαση 1219/2001 του Άρειου Πάγου) και του επιβληθέντος επιτοκίου. Η αναδρομικότητα των ρυθμίσεων θα μπορούσε να καλύψει 5 ή 10 έτη ή από την ψήφιση μέχρι το 2001. Δηλ. θα μπορούσαν να γίνουν σενάρια σχετικά με τις επιπτώσεις στις Τράπεζες, ανάλογα με την αναδρομικότητα της ρύθμισης. Μάλιστα, θα μπορούσε να γίνει και επιστροφή ή συμψηφισμός των παράνομα καταβληθέντων ποσών από τους ιδιώτες στις Τράπεζες και μάλιστα εντόκως! Μετά από την υλοποίηση μιας τέτοιας ρύθμισης και ανάλογα με τις αντοχές του τραπεζικού συστήματος και το μέγεθος της θετικής επίπτωσης στην πραγματική οικονομία, θα μπορούσε να μελετηθεί η επιβολή επιπλέον κουρέματος σε ορισμένες κατηγορίες οφειλετών.